Rozdział XVI

Sprzęt i pomoce dydaktyczne w nauczaniu osób niewidomych języka obcego

16.1 Sprzęt Specjalistyczny dla osób niewidomych

W idealnych warunkach, w klasie lub w sali ćwiczeń niewidomy uczestnik kursu językowego powinien mieć dostęp do stanowiska komputerowego, wyposażonego w odpowiednie oprogramowanie i dodatkowy sprzęt specjalistyczny. Na takie stanowisko powinny się składać następujące urządzenia i programy:

1. komputer PC
2. screen reader – oprogramowanie umożliwiające rozpoznawanie zawartości monitora (ikony, paski narzędzi, tekst)
3. syntezator mowy umożliwiający dźwiękowe odczytywanie zawartości pokazanej na ekranie komputera
4. monitor brajlowski (zwany linijką brajlowską) – przystawka umożliwiająca odczytywanie w brajlu zawartości ekranu komputera
5. skaner umożliwiający przekształcanie drukowanych tekstów z wersji graficznej na tekstową

Stanowisko komputerowe dla osoby niewidomej

Jednak tego rodzaju wyposażenie można znaleźć jedynie w szkołach specjalnych lub w pracowniach komputerowych szkół integracyjnych i wyższych uczelni, które posiadają zaplecze techniczne przystosowane do potrzeb studentów z dysfunkcją wzroku. Niestety, mało prawdopodobne jest, aby opisany sprzęt dostępny był w sali, w której odbywają się zajęcia z języka. Niewidomy uczeń lub student coraz częściej staje się posiadaczem przenośnego sprzętu, który umożliwia robienie notatek i korzystanie z tekstów przekazanych mu w wersji elektronicznej, przygotowanej wcześniej przez nauczyciela lub jednostkę powołaną do opracowywania adaptacji tekstów drukowanych.

W skład takiego sprzętu przenośnego mogą wchodzić:

1. laptop z oprogramowaniem opisanym wyżej
2. przenośna linijka brajlowska
   lub – notatnik brajlowski – zintegrowany zestaw w formie elektronicznego, miniaturowego komputera z brajlowską klawiaturą, syntezatorem mowy, głośnikiem i słuchawkami oraz niewielką (zwykle osiemnasto lub dwudziestoznakową) linijką brajlowską.

Potrzeba korzystania z linijki brajlowskiej wiąże się w przypadku nauki języka angielskiego z brakiem innej możliwości sprawdzania pisowni tekstów tworzonych przez studenta czy też odczytywanych za pomocą dźwięku. Stosowany przez użytkownika wybieg w postaci ustawienia urządzenia na język polski do odczytywania tekstów angielskich nie może być polecaną formą nauki pisowni a już z pewnością nie wpływa korzystnie na naukę wymowy.

Elektroniczny notatnik z linijką brajlowską
Brajlowska maszyna do pisania

Choć powoli wypierane są one przez sprzęt elektroniczny, wciąż przydatne są mechaniczne brajlowskie maszyny do pisania. Ich zaletą jest możliwość tworzenia brajlowskich wydruków bez konieczności poszukiwania dostępu do specjalnej drukarki. Jeden z najbardziej popularnych modeli, Perkins Brailler ma szczególną zaletę – pozwala na poruszanie się po tekście na długości całej kartki (na przykład w celu poprawienia niepoprawnie napisanego wyrazu) bez uszkadzania wypukłego tekstu. Wadą wszystkich maszyn brajlowskich jest towarzyszący pisaniu na nich hałas. Można go nieco złagodzić, podkładając pod maszynę podkładkę z grubej tkaniny lub z gumy.

Tak wyposażony uczeń lub student może wykonywać wszystkie ćwiczenia pisemne – tłumaczenia, uzupełnienia, wypełnianie luk, chociaż może potrzebować na to nieco więcej czasu niż studenci widzący.

 

Sprzęt pomocniczy dla osób ociemniałych, które straciły wzrok w dorosłym życiu

Osoby takie mogą mieć trudności w sprawnym posługiwaniu się brajlem. W ich przypadku przydatne jest dodatkowo urządzenie typu „Type-and-Speak” – mówiący elektroniczny notatnik z klawiaturą komputerową dający możliwość regulacji prędkości i brzmienia głosu odczytującego tekst.

 

Korzystanie z komputera przez osobę słabowidzącą

• Komputer PC
• Udźwiękowienie
• Program powiększający, najlepiej dający możliwość podziału ekranu monitora oraz doboru kolorystyki tła i czcionek
• System CCTV (close circuit television) – do powiększania tekstu książek, map i ilustracji. Dla części osób słabowidzących wystarczającą pomocą może być odpowiednio dobrana lupa z możliwością podświetlania czytanego tekstu.