Tu jesteś:Strona główna arrow Informacje dla wykładowców arrow Studenci niewidomi i słabowidzący
Studenci niewidomi i słabowidzący

Źródło: UNIWERSYTET DLA WSZYSTKICH. Osoby niepełnosprawne na Uniwersytecie Warszawskim

Wśród studentów wyższych uczelni w Polsce osoby niewidome i słabowidzące są coraz liczniejszą grupą. Jednocześnie ich niesprawność postrzegana jest jako wyjątkowo ciężka. Powoduje to wiele błędnych postaw często nacechowanych współczuciem, które w rezultacie prowadzą do unikania kontaktu z nimi. Takie zachowanie jest jednak dla osób niewidomych i słabowidzących tyleż przykre, co niezrozumiałe. Dlatego należy starać się traktować je na równi z innymi, w razie potrzeby udzielając im niezbędnej pomocy.Konsekwencje braku wzroku są odczuwalne przez osoby niewidome zarówno w życiu codziennym - poruszanie się, nawiązywanie kontaktu itp. - jak również w czynnościach typowo akademickich - udział w zajęciach, dostęp do materiałów dydaktycznych itp. Ważne jest zatem, aby osoby współpracujące z niewidomymi lub słabowidzącymi posiadały niezbędne informacje na temat specyfiki tej niesprawności.

PRZEMIESZCZANIE SIĘ I KOMUNIKACJA

Osoby niewidome i słabowidzące zazwyczaj poruszają się za pomocą białej laski lub psa przewodnika. Część z nich może jednak nie używać żadnych pomocy. Znaczna większość studentów jest w stanie samodzielnie dotrzeć do miejsc, w których odbywają się zajęcia.Jeżeli chcemy pomóc osobie niewidomej lub słabowidzącej, najpierw należy ją o to zapytać. Osoba taka dobrze wie, jakiego wsparcia potrzebuje i potrafi to określić, dlatego lepiej nie decydować o tym samemu.Przy prowadzeniu osoby niewidomej nie powinno się trzymać jej pod rękę czy popychać przed sobą. Należy raczej pozwolić jej chwycić się za ramię - tuż powyżej łokcia. Ten sposób trzymania zapewnia osobie niewidomej kontrolę oraz poczucie bezpieczeństwa i swobody.W kontakcie z osobą niewidomą należy zachowywać się zupełnie normalnie, nie ignorując jednak faktu niewidzenia bądź słabego widzenia rozmówcy.Jeśli rozmówca zamierza się oddalić, powinien poinformować o tym osobę niewidomą. Odkrycie, że przez ostatnich kilka minut mówiło się w próżnię, jest wyjątkowo przykre.Zarówno podczas prowadzenia zajęć, jak i w prywatnych rozmowach nie ma potrzeby unikania słów „widzieć", „oglądać" itp. Należy stosować je w naturalny sposób. Niezręcznością jest poprawianie się po ich użyciu lub zastępowanie innymi określeniami. Osoby niewidome, przebywając wśród osób widzących, z łatwością przyswajają sobie pojęcia, których podstawą jest poznanie wzrokowe i dlatego podczas rozmowy mówią „oglądałem film" (w znaczeniu: słuchałem go) czy „widziałem ten model" (w znaczeniu: dotykałem).

JAK POSTĘPOWAĆ?

  • Wchodząc do pomieszczenia, w którym znajduje się student niewidomy, warto zasygnalizować swoją obecność, najlepiej przedstawiając się. Nie należy oczekiwać, że student sam zorientuje się, kto wszedł do sali. Wbrew powszechnym opiniom osoba niewidoma nie zawsze rozpoznaje rozmówcę po głosie, nawet jeśli jest to ktoś często przez nią spotykany. W rozmowie, w której uczestniczy więcej osób (np. w dyskusji podczas zajęć), zwracając się bezpośrednio do studenta niewidomego lub słabowidzącego, dobrze jest to wyraźnie, słownie zasygnalizować, np. wymieniając jego imię. Ponadto należy wziąć pod uwagę fakt, że wszystkie informacje przekazywane niewerbalnie są dla osoby z niesprawnym wzrokiem niedostępne. Z tego powodu tak istotne jest uzupełnianie komunikatów niewerbalnych informacją słowną.
  • Osoby niewidome i słabowidzące mogą czytać i nie ma powodu zwalniać ich z tego zadania. Niezbędne jest natomiast uwzględnienie faktu, że czytanie oznacza przetworzenie tekstu ze zwykłego druku na druk odpowiednio powiększony, nagranie dźwiękowe lub na plik tekstowy czytany za pomocą komputera. Wobec tego lista lektur musi być udostępniona jak najszybciej - w przypadku krótkich tekstów z wyprzedzeniem dwóch tygodni, w przypadku książek - co najmniej miesiąca. Przy przekazywaniu niewidomemu studentowi materiałów drukowanych należy zadbać o ich jakość. Mało czytelna kopia o niskim kontraście i rozmytej czcionce jest słabo rozpoznawana po zeskanowaniu i w związku z tym ostatecznie może być nieczytelna.
  • Materiały rozdawane podczas zajęć, np. ćwiczenia, kwestionariusze, powinny zostać przygotowane w formie dostępnej dla osoby niewidomej lub słabowidzącej - druk odpowiednio powiększony, wydruk brajlowski lub plik tekstowy. Rezygnacja z udostępnienia materiałów studentowi jest nieuzasadniona i prowadzi do wyłączenia go z pełnego udziału w zajęciach. W sytuacjach, gdy prezentacje graficzne lub wizualne stanowią zasadniczą część wykładu, należy stosować słowny opis wykorzystywanych materiałów. Warto szczególnie zwracać uwagę na to, by w trakcie prowadzonego wywodu stale opisywać elementy, do których osoba mówiąca się odnosi, np. zamiast „prosta łącząca te dwa punkty", lepiej powiedzieć „prosta łącząca punkty a i b", albo zamiast „ta krzywa w porównaniu z tą", lepiej użyć określenia „krzywa zmian temperatur w lipcu w porównaniu z krzywą zmian temperatur w grudniu" itp. Wskazane jest także, aby student miał możliwość zapoznania się z materiałem kilka dni przed zajęciami. Aktualnie możliwe jest już tworzenie wypukłych rysunków, które będą dużą pomocą dla studenta. 
  • Gdy informacje zapisywane są na tablicy, trzeba zadbać o to, aby równocześnie dyktować je w całości. W niektórych przypadkach konieczne może być przygotowanie przez prowadzącego materiałów w formie dostępnej dla osoby niewidomej, np. jako pliku tekstowego. Bezpośrednia rozmowa ze studentem pozwoli na znalezienie i określenie najbardziej efektywnej drogi postępowania.
  • W związku z rozwojem specjalistycznych pomocy technicznych studenci niewidomi i słabowidzący mają obecnie możliwość przygotowywania prac w formie pisemnej. W pracach tych należy wymagać również poprawności ortograficznej, uszkodzenie wzroku nie jest bowiem żadną przeszkodą w opanowaniu ortografii. Zamieniając formę pisemną na ustną, zaczyna się bez powodu traktować studenta niewidomego czy słabowidzącego inaczej niż pozostałych. Prace przygotowywane poza zajęciami student powinien dostarczać w wersji czarnodrukowej. Wiedza studenta z niesprawnością wzroku powinna być sprawdzana tak samo jak wszystkich pozostałych. Zmniejszając wymagania, zakłada się, że ktoś niewidomy lub słabo widzący nie jest w stanie nauczyć się tyle, co osoba widząca. Takie postępowanie jest błędne i krzywdzące, gdyż obniżanie poprzeczki jest równoznaczne z niedocenianiem możliwości osoby niepełnosprawnej. Egzamin ustny może przebiegać bez zasadniczych modyfikacji, natomiast w wypadku egzaminu pisemnego stosowane są różne rodzaje udogodnień. Aby umożliwić niewidomemu studentowi złożenie podpisu, należy wskazać mu odpowiednie miejsce, nakierowując na nie jego rękę z długopisem. 
  • Udział studentów niewidomych i słabowidzących w ćwiczeniach laboratoryjnych jest bardzo trudny. Optymalnym rozwiązaniem jest praca w zespołach. Inna możliwość to  indywidualizacja programu studiów w taki sposób, by zastąpić zajęcia eksperymentalne teoretycznymi. Z doświadczeń wielu uczelni zagranicznych wiadomo, że ten model postępowania jest wyjątkowo skuteczny i efektywny.
 
Menu
Strona główna
Per linguas mundi ad laborem
Osoba z uszkodzeniem wzroku
Uczeń niepełnosprawny w szkole
Informacje dla studentów niepełnosprawnych
Nowe technologie - wyposażenie dla ucznia i studenta
Pokój nauczycielski
Informacje dla wykładowców
Czytelnia
Adaptacja podręczników
Poradnik dla rodziców
Aktualności
Ważne linki
Kontakt
Biuro ds. Osób Niepełnosprawnych
Pokaz slajdów
© 2017 Portal Ośrodka Adaptacji Materiałów Dydaktycznych