Tu jesteś:Strona główna arrow Adaptacja podręczników arrow Uwagi szczegółowe dotyczące adaptacji graficznej podręczników - część 1
Uwagi szczegółowe dotyczące adaptacji graficznej podręczników - część 1

 

UWAGI SZCZEGÓŁOWE DOTYCZĽCE ADAPTACJI GRAFICZNEJ PODRĘCZNIKÓW NA POTRZEBY UCZNIÓW SŁABOWIDZĄCYCH - część 1

Opracowanie: Jolanta Jacent-Styczyńska,
specjalista w zakresie grafiki wydawniczej, poligrafii i typografii, wspólpracuje z MEN w Zespole Ekspertów powołanych do oceny pierwowzoru adaptacji podręczników na potrzeby uczniów słabowidzących
  

Ponieważ adaptacja materiału ilustracyjnego w podręczniku nie wiąże się tylko z mechaniczną czynnością skalowania (wielkość nie jest najważniejsza), ale zakłada modyfikację związaną z szeregiem czynności adaptacyjnych, warto zwrócić uwagę na kilka istotnych elementów: 

 I. Layout strony (układ strony, czyli sposób prezentacji materiału tekstowego i ilustracyjnego na stronie)

a) sekcje-moduły zawierające podstawowe informacje merytoryczne

b) skład i łamanie tekstu

c) orientacja strony

d) wzajemna relacja ilustracji i tekstu  

II. Rodzaje ilustracji

a) ilustracje graficzne:

- rysunki kolorowe i czarno-białe,

- ilustracje malowane różnymi technikami

b) ilustracje fotograficzne

- zdjęcia kolorowe

- zdjęcia czarno-białe i monochromatyczne

 III. Cechy ilustracji

a) kolorystyka

b) relacje przestrzenne

c) ekspozycja obiektu/ów

d) rodzaje linii, kontur 

 IV. Materiał tekstowy

a) wybór kroju czcionki

b) wielkość czcionki

c) „gęstość” tekstu czyli odległości między znakami, wyrazami i wierszamid) indeks górny i dolny, przypisy

e) rodzaje wyróżnień w tekście

 

 V.  Materiał ilustracyjny łączony z tekstem

a) elementy tekstu w rysunku (np. „dymki”)

b) piktogramy

c) mapy

d) legendy w mapach

e) krzyżówki, grafy, schematyf) rozsypanki wyrazowe

g) pola do uzupełnienia tekstem w schematach, rysunkach komiksowych

 

 VI. Wykorzystanie pomocy

a) typoskop

b) folie przezroczyste kolorowe

c) czarny papier

d) odpowiednie oświetlenie

e) pulpit pod tekst

f) pomoce optyczne - warianty do rozważenia

 

 VII. Praktyczne wskazówki dla nauczyciela

a) wycinanie elementów

b) poprawianie (wzmacnianie) konturu i ważnych elementów np. flamastrem

c) drukowanie (ksero) w niewielkim powiększeniu

d) wykorzystanie prostych programów graficznych np.PhotoPaint, aby dokonać niewielkiej modyfikacji w ilustracji lub mapach (ewentualne dodanie elementów czy przysłonięcie)

Na początek szczegółowo zostaną omówione punkty I i IV w oparciu o przykład adaptacji podręczników do nauczania zintegrowanego (Moja Szkoła klasa 1-3, Wydawnictwo ZNIW 2006).

 

W przedstawionym przykładzie adaptacji przyjęto następujące założenia:

 

Adaptacja jest jak najbliższa graficznie/wizualnie oryginałowi podręcznika. Powiększono nieco format podręcznika (do formatu A4 czyli 210 x 297 mm).

 

Oprawa podręcznika jest twarda, strony szyte. Ten rodzaj oprawy podręcznika jest wygodny gdy uczeń słabowidzący korzysta z przyrządów optycznych, niestety wadą jest jego ciężar... Objętość jednego woluminu nie przekracza 200 stron (po adaptacji objętość podręcznika jest większa - czasami dwu/trzy -krotnie).

 

 Adaptacja zachowuje „kod” kolorystyczny działów - z tą różnicą, że kolory pastelowe zastąpiono czystym nasyconym kolorem (patrz przykład strony tytułowej).  

 Adaptacja strony tytułowej podręcznika

Wewnątrz podręcznika konsekwentnie w kolorze działu jest numeracja ćwiczeń, tytuły czytanek, „podświetlenia” tekstów. Gdy użyto nasyconych kolorów jasnych np. żółtego - zastosowano na nim czarny kolor czcionki; jeżeli czcionka położona jest na kolorze ciemnym - ma kolor biały.

Kolor tekstów wiodących jest czarny, wyjątek stanowią

 - numeracja ćwiczeń (w kolorze działu)

- wyróżnienia (np. tekst czarny położony na pastelowej tincie 20-30%, czyli tle stanowiącym rozbarwienie nasyconego koloru)

 

Pagina (numer strony) zmienia się graficznie z uwagi na stopniowe uczenie się odbioru layoutu/ układu strony - i przyswajanie sekcji/modułów zawierających podstawowe informacje merytoryczne. Najpierw pagina oznaczona jest czarnym kwadratem z białą cyfrą - wyraźnie określa miejsce, gdzie znajduje się numer strony (patrz przykład str. klasa 1).

 

 Przykładowy obraz

 

 

Następnie ten sam kwadrat jest biały obwiedziony czarną ramką  i wewnątrz znajduje się czarna cyfra (patrz przykład strony klasa 2).

Przykład numeracji stron 

W klasie 3 w tym samym obszarze jest tylko cyfra w kolorze czarnym (patrz przykład stron klasa 3). Założenie jest takie, że uczeń słabowidzący przyswoił w procesie korzystania z adaptacji podręcznika poszczególne moduły strony (pagina znajduje się „pod” palcem, który przewraca stronę).

 przykład numeracji stron

 

 

Przykład numeracji stron

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 
Menu
Strona główna
Per linguas mundi ad laborem
Osoba z uszkodzeniem wzroku
Uczeń niepełnosprawny w szkole
Informacje dla studentów niepełnosprawnych
Nowe technologie - wyposażenie dla ucznia i studenta
Pokój nauczycielski
Informacje dla wykładowców
Czytelnia
Adaptacja podręczników
Poradnik dla rodziców
Aktualności
Ważne linki
Kontakt
Biuro ds. Osób Niepełnosprawnych
Pokaz slajdów
© 2017 Portal Ośrodka Adaptacji Materiałów Dydaktycznych