Tu jesteś:Strona główna arrow Informacje dla studentów niepełnosprawnych arrow Formy wsparcia dla studentów niepełnosprawnych
Formy wsparcia dla studentów niepełnosprawnych

FORMY WSPARCIA DLA STUDENTÓW NIEPEŁNOSPRAWNYCH  – DOŚWIADCZENIA UNIWERSYTETU WARSZAWSKIEGO

Opracowanie: Anna Szymańska (Biuro ds. Osób Niepełnosprawnych UW)
 

Od roku akademickiego 1996/97 Uniwersytet Warszawski przyjął politykę równych szans, mającą na celu zapewnienie osobom niepełnosprawnym dostępu do studiów i pracy. Zaczęliśmy dążyć do włączenia ich w pełni w społeczność uniwersytecką, a w rezultacie w całe społeczeństwo. Priorytetem stało się dla nas realne wyrównanie szans bez stwarzania systemów ulg, uprzywilejowanych statusów itd. Po przeanalizowaniu naszych pierwszych doświadczeń doszliśmy do wniosku, że potrzebny jest program wyznaczający długofalowe, systematyczne zadania, które przekształciłyby Uniwersytet Warszawski w środowisko przyjazne dla osób niepełnosprawnych.

Wykład na auli

Od roku 1999 zaczęliśmy realizować program „Uniwersytet dla wszystkich”. Partnerami tego programu byli Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, gmina Warszawa – Centrum, Ministerstwo Edukacji Narodowej. Program objął wszystkie dziedziny, w których osoby niepełnosprawne natrafiają na bariery: środowiska fizycznego - bariery architektoniczne i transport, dostępu do zasobów informacyjnych, postaw środowiska akademickiego wobec niesprawności, struktur administracyjnych i organizacyjnych uczelni oraz dostępu do usług specjalistycznychZ chwilą wprowadzenia programu „Uniwersytet dla wszystkich” uległ zmianie zakres i ilość świadczonych przez nas usług. Obserwujemy również z roku na rok znaczny wzrost niepełnosprawnych studentów studiujących na Uniwersytecie oraz rosnące zainteresowanie niepełnosprawnych kandydatów.Konsekwencją realizowania polityki włączenia studentów niepełnosprawnych w społeczność akademicką jest wprowadzenie w 2005 r. prawnych uregulowań w postaci Zarządzenia nr 5 Rektora UW w sprawie warunków studiowania osób niepełnosprawnych w Uniwersytecie Warszawskim oraz Szczegółowych zasad w sprawie wprowadzania i stosowania rozwiązań alternatywnych wobec studentów niepełnosprawnych.

Głównym założeniem towarzyszącym tworzeniu tych aktów prawnych jest przestrzeganie zasady nie zmniejszania wymagań merytorycznych. Strukturą odpowiedzialną za organizację świadczeń specjalistycznych dla studentów niepełnosprawnych UW jest Biuro do Spraw Osób Niepełnosprawnych (BON).

FORMY POMOCY BON DLA STUDENTÓW NIEPEŁNOPSRAWNYCH 

a) Usługi dla osób niewidomych i słabowidzących 

      Studenci pełnopsrawni i niewidomi podczas zajęć             Praca w centrum komputerowym UW
  • Centrum Komputerowe dla studentów Niepełnosprawnych

Centrum jest jednostką powstałą w wyniku rozszerzenia działalności Centrum Komputerowego dla Studentów Niewidomych i Niedowidzących powstałego już w latach 90  dla osób z innymi niesprawnościami. W Centrum znajduje się 10 stanowisk komputerowych z zainstalowanymi przystawkami mówiącymi, skanerami i oprogramowaniem umożliwiającym osobom niewidomym czytanie książek. Osoby słabowidzące mogą korzystać z powiększalników oraz programów powiększających. Studenci niewidomi i słabowidzący mogą samodzielnie czytać niezbędną literaturę, przygotowywać prace pisemne, korzystać z internetu. Pracownia posiada także miejsca pracy dla studentów niesprawnych ruchowo oraz osób z niesprawnymi rękami.

Dzięki specjalnym klawiaturom możliwa jest praca z komputerem nawet przy bardzo dużej niesprawności dłoni. Z Centrum Komputerowego mogą korzystać nie tylko studenci UW, ale również niewidomi i słabowidzący studenci pozostałych warszawskich uczelni oraz młodzież z warszawskich szkół średnich. 

  • Biblioteka Książki Cyfrowej

Jest to jednostka zajmująca się przygotowywaniem książek dla tych studentów, którzy nie są w stanie samodzielnie czytać czarnego druku lub mają trudności z czytaniem w ogóle. Przede wszystkim są to osoby niewidome i słabowidzące, ale także studenci z dysleksją. Książki są nagrywane i udostępniane studentom na płytach CD.

Specjalnie przygotowany format nagrań pozwala studentowi na lokalizowanie konkretnych stron rozdziałów i podrozdziałów, dzięki czemu korzystanie z książki przypomina pracę ze zwykłą książka drukowaną. Oprócz książek nagrywanych, biblioteka gromadzi zbiory w postaci plików tekstowych. Dzięki nim student może czytać książkę za pomocą komputera. Aby zwykła ksiązka mogła być odczytana w ten sposób musi zostać zeskanowana i przetworzona przez oprogramowanie rozpoznające druk. Otrzymany w ten sposób plik jest następnie czytany na komputerze z syntezatorem mowy, lub drukowany w brajlu.

Ze zgromadzonych zasobów mogą zdalnie korzystać również osoby niewidome z całej Polski nie będące studentami UW. 

  • Biblioteka Uniwersytetu Warszawskiego

Regulamin korzystania ze zbiorów Biblioteki Uniwersyteckiej pozwala osobom, których niesprawność uniemożliwia samodzielną pracę z tekstem czarnodrukowy na wypożyczanie pozycji dostępnych jedynie nauczycielom akademickim. Istnieje możliwość skserowania lub zeskanowania potrzebnych fragmentów tekstu.  

  • Przygotowywanie materiałów w wersji elektronicznej

Elektroniczny zapis książki lub innego dokumentu w formie pliku tekstowego umożliwia osobie z niesprawnością narządu wzroku dostęp do tekstu w dwojaki sposób: wydruk w brajlu,  wykorzystanie komputera z syntezatorem mowy, bądź monitora brajlowskiego.

W celu otrzymania książek i innych dokumentów w formie elektronicznych plików tekstowych publikacja musi zostać przepisana (jest to rozwiązanie stosowane niezmiernie rzadko) lub zeskanowana przy pomocy zwykłego skanera oraz programu rozpoznającego druk. W ten sposób obrazy kolejnych stron są przekazywane do komputera, a następnie tekst jest rozpoznawany i zapisywany do plików tekstowych.
  • Druk w brajlu

Pismo brajla stanowiące jeszcze kilkanaście lat temu jedyną formę zapisu pozwalającego osobie niewidomej na samodzielne czytanie i pisanie. Biuro ds. Osób Niepełnosprawnych posiada wyposażenie niezbędne do przygotowywania wysokiej jakości wydruków w brajlu.

Z brajlowskich tekstów mogą korzystać nie tylko studenci niewidomi, ale także nauczyciele akademiccy, którzy w prowadzonych przez siebie grupach mają studentów korzystających z brajla.
  • Druk o zmienionej wielkości czcionki
Druk o zmienionej wielkości czcionki jest usługą umożliwiającą osobom słabo widzącym czytanie potrzebnych im materiałów. Polega on na stosowaniu w materiałach drukowanych większej czcionki - jej wielkość zależy zarówno od ostrości widzenia jak i wielkości pola widzenia osoby słabo widzącej - oraz na zachowywaniu niezbędnego kontrastu między tłem i drukiem. Ważne jest także stosowane rozwiązania graficzne nie zaburzały czytelności i przejrzystości dokumentu.  
  • Biblioteka Uniwersytetu Warszawskiego (BUW)
W Bibliotece Uniwersyteckiej powstały stanowiska pracy dla osób z niesprawnością wzrokową. Dostępne są powiększalniki telewizyjne oraz komputery z przystawkami mówiącymi oraz ze skanerami.  
  • Wypożyczalnia Przenośnego Specjalistycznego Sprzętu Komputerowego i Elektronicznego.
W celu stworzenie możliwości samodzielnego robienia notatek na zajęciach – utworzyliśmy dla studentów z niesprawnościami wzrokowymi, słuchowymi lub z niesprawnymi rękoma –  Wypożyczalnię Przenośnego Specjalistycznego Sprzętu Komputerowego i Elektronicznego. Studenci i pracownicy mogą wypożyczyć następujące elektroniczne urządzenia przenośne:
–       notebooki,
–       programy udźwiękawiające Window-Eyes i Jaws,
–       notesy brajlowskie (Braille Lite 40),
–       notesy mówiące (Braille 'n Speak, Kajetek),
–       monitor brajlowski,
–       programy powiększające Zoom Text,
–       alternatywne klawiatury,
–       HeadMouse,
–       MyszOnki,
–       systemy e-Beam sczytujące zapis z białych tablic do komputera,
–       systemy FM wspomagające słyszenie.
  •  Lektoraty

Powstały grupy lektoratów języka angielskiego dla studentów niewidomych i słabo widzących oraz niesłyszących i słabo słyszących gdzie studenci uczą się języków obcych przy wykorzystaniu metod dostosowanych do ich potrzeb i możliwości.  Orientacja przestrzenna W celu zapoznania się z terenem poszczególnych kampusów uniwersyteckich oraz poznania tras pomiędzy miejscem zamieszkania, a uczelnią niewidomi i słabowidzący studenci mogą korzystać z zajęć z instruktorem orientacji przestrzennej. 

b)      Usługi dla osób z niesprawnością ruchową

Likwidacja barier środowiska fizycznego: architektonicznych oraz transportowych (dostosowanie struktur administracyjnych i organizacyjnych uczelni oraz zapewnienie usług specjalistycznych)

Pomoc studentom niepełnosprawnym ruchowo                Transport dla studentów niepełnosprawnych ruchowo

 

Obecnie UW posiada 13 w pełni zaadoptowanych budynków oraz 15 częściowo zaadaptowanych. 2 Domy studenckie, Bibliotekę Uniwersytecką oraz stołówkę.Z myślą o potrzebach osób z niesprawnością narządu ruchu instalowane są dźwigi osobowe, podnośniki, budowane podjazdy, dostosowanie korytarze, drzwi, przystosowanie sale wykładowych oraz łazienki, dostosowanie pokoje w domach studenckich. Przygotowywany jest również teren wokół uczelni poprzez likwidowanie krawężników, wyznaczanie miejsc parkingowych wokół uczelni.

Dwa autobusy przystosowane do przewozu osób poruszających się na wózkach bezpłatnie dowożą studentów z miejsca zamieszkania na zajęcia akademickie. W roku
akademickim 2006/2007 z transportu korzystało 40 studentów przez 7 dni w tygodniu. W budynkach niedostosowanych architektonicznie studenci mogą liczyć na pomoc w postaci zamiany sal, a także oraz na pomoc asystentów zatrudnionych w BON, którzy są odpowiedzialni za bezpieczne przemieszczenie się studenta na wybraną kondygnację.

 c)      Usługi dla osób głuchych i słabosłyszących

Studenci niesłyszący i słabosłyszący mogą liczyć na pomoc w pozyskiwaniu notatek z wykładów i ćwiczeń. W salach wykładowych w jednym z budynków, gdzie najczęściej odbywają się wykłady, jest zainstalowany stacjonarny system FM Solaris, który współpracując z aparatami słuchowymi i wspomaga słyszenie. Ponadto studenci mogą wypożyczyć przenośne systemy FM Solaris do korzystania z sal, gdzie nie ma zainstalowanych pętli indukcyjnych.

Przykładowy obraz

Dodatkową pomocą dla tej grupy studentów jest nauka języka angielskiego prowadzona w małych grupach. Uniwersytet zapewnia również pomoc tłumaczy migowych w trakcie zajęć.

 d)      Usługi dla osób z chorobami psychicznymi oraz osób przewlekle chorych

Biuro oferuje pomoc w trakcie trwania studiów osobom przewlekle chorym i z zaburzeniami psychicznymi. Są to osoby z chorobami nowotworowymi, z cukrzycą, z wadami serca i wadami układu krążenia, chore na AIDS, ze stwardnieniem rozsianym, z głębokimi nerwicami i schorzeniami neurotycznymi. Formy działania są dostosowane do indywidualnych potrzeb studenta i z nim uzgadniane. Do najczęściej stosowanych należą:

  • Zmiany formy uczestnictwa w zajęciach poprzez zwiększenie dopuszczalnej absencji,  zmianę trybu odbywania zajęć, zmianę sposobu sprawdzania wiedzy
  •  Zmiany sposobu organizacji sesji egzaminacyjnej;
  • Opiniowanie wniosków dotyczących urlopów okolicznościowych ze względów zdrowotnych.

Warunkiem uzyskania pomocy jest podjęcie i kontynuacja specjalistycznego leczenia. Chcąc wyjść naprzeciw potrzebom stale rosnącej grupie studentów z zaburzeniami i chorobami psychicznymi od września 2006 r. został uruchomiony stały dyżur lekarza psychiatry, podczas którego studenci mogą uzyskać fachową poradę dotyczącą ich problemów.

Kształtowanie postaw wobec niesprawności 

Wszystkie działania podejmowane przez UW wynikają z przekonania, że przyczyną niesprawności są tworzone przez społeczeństwo bariery społeczne, ekonomiczne i prawne
i to społeczeństwo jest odpowiedzialne za zmniejszanie skutków niesprawności i włączenie społeczne tej grupy osób. Niepełnosprawność nie jest zlokalizowana w danej osobie, ale rodzi się ona na styku wzajemnego oddziaływania danej osoby i społeczeństwa.W takim ujęciu usuwanie problemów związanych z niepełnosprawnością polega na zmienianiu tej płaszczyzny, która łączy daną osobę ze społeczeństwem.

Stale rosnąca liczba studentów naszej uczelni pokazuje, że jest to właściwy kierunek. Poniżej przedstawiono liczby obrazujące stały wzrost ilości studentów z niesprawnościami na przestrzeni lat.

  • codziennie wykonujemy ok. 100 kursów transportu UW przewożącego studentów niepełnosprawnych, 
  • ok. 1700 asystentur rocznie (pomoc asystencka dla studentów          oraz pracowników niepełnosprawnych), 
  • 360 nagrań audio oraz ok. 2000 elektronicznych wersji książek.

Nieustannie towarzyszy nam świadomość, iż obecna oferta Uniwersytetu nie zaspakaja jeszcze w pełni wszystkich potrzeb niepełnosprawnych kandydatów, studentów i pracowników.

Mamy jednak nadzieję, że otwartość naszego Biura, wypracowywanie i poszukiwanie nowych rozwiązań pozwoli na dostosowanie tej płaszczyzny, która łączy daną osobę ze społecznością akademicką na naszej Uczelni. 

 
Menu
Strona główna
Per linguas mundi ad laborem
Osoba z uszkodzeniem wzroku
Uczeń niepełnosprawny w szkole
Informacje dla studentów niepełnosprawnych
Nowe technologie - wyposażenie dla ucznia i studenta
Pokój nauczycielski
Informacje dla wykładowców
Czytelnia
Adaptacja podręczników
Poradnik dla rodziców
Aktualności
Ważne linki
Kontakt
Biuro ds. Osób Niepełnosprawnych
Pokaz slajdów
© 2017 Portal Ośrodka Adaptacji Materiałów Dydaktycznych