Tu jesteś:Strona główna arrow Uczeń niepełnosprawny w szkole arrow Uczeń niepełnosprawny a lekcje wychowania fizycznego
Uczeń niepełnosprawny a lekcje wychowania fizycznego

ZWOLNIENIA Z ZAJĘĆ WYCHOWANIA FIZYCZNEGO DZIECI I MŁODZIEŻY SŁABOWIDZĄCEJ
POMOCNE CZY SZKODLIWE DZIAŁANIE DOROSŁYCH?

Alicja Krawczyk – lekarz okulista od wielu lat pracujący w  Poradni Kompleksowej Diagnozy, Wczesnej Edukacji, Terapii i Rehabilitacji, Stowarzyszenia Rodziców i Przyjaciół Dzieci Niewidomych i Słabowidzących TĘCZA 

Większość rodziców znajdowała się w sytuacji, gdy ich pociechy prosiły o zwolnienie z zajeć wychowania fizycznego. Przeważnie chodziło o pojedyńcze zwolnienia, do których nie przywiazywało się zbytniej uwagi.

Sytuacja stawała się trudna, gdy z pewnych przyczyn dziecko nie chciało uczestniczyć w zajęciach. Krótka rozmowa prawdopodobnie wyjaśniała przyczyny niechęci podejmowania wysiłku fizycznego a rodzicielskie argumenty pomagały w powrocie do zajęć.

Grafika

Inaczej wygląda sytuacja w przypadku dzieci i młodzieży słabowidzącej lub niewidomej.

Rodzice borykający się od lat z problemami wzrokowymi dziecka, walczący o zachowanie resztek wzroku lub odzyskanie chociaż najmniejszych funkcji wzrokowych być może łatwo zgadzają się na zwolnienia z tak zwanego wuefu.

Obawa przed utratą posiadanego przez dziecko cennego, zachowanego jeszcze widzenia powoduje rezygnację z jego aktywności fizycznej. Największe napięcie wywołuje lęk przed przypadkowym urazem. Trudno się temu dziwić.

 A jakie jest zdanie lekarzy na ten temat?

Będę przedstawiać swoje zdanie poparte doświadczeniem lekarzy, z którymi rozmawiałam na ten temat.

Zacznijmy od kilku uwag o tym jakie schorzenia okulistyczne wiążą się z ryzykiem zagrożenia utraty widzenia.

Rzeczywiście w trakcie zajęć z wychowania fizycznego najniebezpieczniejsze są urazy, ponieważ mogą one spowodować uszkodzenie struktur oka.

Groźne mogą być wszelkiego rodzaju urazy tępe prowadzące do stłuczenia tkanek (obrzęku, pęknięcia, naderwania). Tego typu kontuzje musiałyby być spowodowane bardzo silnym uderzeniem, prawdopodobnie podczas bardzo aktywnych gier czy sportów kontaktowych. Po takim wydarzeniu należałoby niezwłocznie udać się na kontrolę do okulisty i tak też zwykle się dzieje.

Inną groźną konsekwencją urazów mogą być wylewy krwi do wnętrza gałki ocznej, najczęściej z nieprawidłowych naczyń występujących w przebiegu pewnych schorzeń ogólnych.

Dwa kolejne powikłania pourazowe dotyczą dwóch struktur gałki ocznej, w których często występują nieprawidłowości jeszcze przed urazem. Myślę o soczewce i siatkówce. W przypadku soczewki może dojść do jej podwichnięcia lub przemieszczenia. Siatkówka z wcześniej istniejącymi degeneracjami może ulec odwarstwieniu. 

Wymienione wyżej powikłania pourazowe są rzeczywiście niebezpieczne i zagrażają widzeniu, ale dochodzi do nich w sportach (gry z piłką), które z reguły są odradzane osobom ze schorzeniami siatkówki czy soczewki.

Po wspomnieniu o takich zagrożeniach wydałoby się, że wniosek jest jeden - unikanie zajęć wychowania fizycznego! 

Grafika

Jest jednak inaczej.

Dzieci i młodzież z osłabionym widzeniem powinny korzystać z różnego rodzaju aktywności fizycznej, gdyż jest to dla nich jeden ze sposobów na polepszenie ukrwienia oka. Siatkówka i nerw wzrokowy uzyskuje lepsze ukrwienie, co daje być może lepszy skutek niż stosowanie zbyt dużej ilości leków. Za każdym razem, na pytanie rodziców jak jeszcze można pomóc dziecku z osłabionym widzeniem w przebiegu schorzeń siatkówki i nerwu wzrokowego, odpowiadam, że dobrze jest zapewnić dziecku odpowiednią dawkę aktywności fizycznej.

W aktywności fizycznej chodzi nam o dobroczynny wpływ ruchu i polepszenie ukrwienia nie tylko oka, ale całego organizmu. Tutaj dotykamy problemu związanego z wyborem rodzaju sportu, który nie będzie stanowił zagrożenia dla wzroku i osoby uprawiającej go.

Należałoby tu wspomnieć o trudnościach związanych z uczestniczenie w typowych zajęciach z wychowania fizycznego.

Problemy mogą dotyczyć lęku przed urazem, odrzuceniem, nieumiejętnoscią wykonania zadania. Lęk może także dotyczyć nauczyciela, który nie wie w jakim typie zajęć moze uczestniczyć dziecko i co może jeszcze ważniejsze jak  przeprowadzać takie zajęcia.

Od strony okulistycznej wskazane byłyby zajęcia, których rodzaj zależy od schorzenia. Jeżeli obawiamy się odwarstwienia siatkówki, ponieważ: 

  • w jednym oku było odwarstwienie siatkówki
  • w rodzinie były przypadki odwarstwienia siatkówki
  • stwierdzono degeneracje siatkówki
  • występuje krótkowzroczność degeneracyjna (nieprawidłowa długość gałki ocznej, której towarzyszy postępujące scieńczenie i degeneracja siatkówki)
  • oko przebyło uraz (np. uderzenie piłką )

lub stwierdzamy podwichnięcie soczewki np. w zespole Marfana czy w zespole Weila- Marchesaniego, to wskazane będzie unikanie sportów, w których gra się piłką, wysiłków wymagająch napinania w górnej połowie ciała (jak przy podnoszeniu ciężarów).

Jeżeli stwierdzamy u dziecka ubytki w polu widzenia (w schorzeniach degeneracyjnych lub dystroficznych siatkówki) lub ograniczenie pola widzenia (jak w zaawansowanej jaskrze) także nie będziemy zalecać gry w piłkę, ale ze względu na bezpieczeństwo dziecka. Trudności w zauważeniu zbliżającego sie przedmiotu mogłyby narazić je na niepotrzebny uraz. 

W takim razie jakie sporty są wskazane?

Powszechnie zalecanym sportem jest pływanie. Nurkowanie rozważa się w szczególnych przypadkach. Aktywnością godną polecenia zimą jest jazda na nartach, szczególnie na biegówkach (po wyznaczonych śladach). Mniej popularne u nas, bardziej rozpowszechnione w skandynawii jest jeżdżenie na nartach zjazdowych. Możliwe jest ono nawet dla osób słabowidzących i niewidzących.  Wymaga to szerokiego, bezpiecznego stoku i chętnych do pomocy i przewodnictwa osób towarzyszących. 

Takie doświadczenie może być niezapomnianym przeżyciem i dowodem na możliwość uczestniczenia w „normalnych” aktywnościach osób widzących.

Jeszcze innym zajęciem, które jest możliwe dla osób słabo i niewidzących, jest judo. Poprawia ogólną sprawność całego organizmu. Uczy jak reagować na przeszkody i nie jest sportem grożącym urazami. Z opowiadań znajomej osoby dowiadywałam się, jakim wyzwoleniem było znalezienie sportu, w którym mogła zacząć uczestniczyć, po wielu latach spędzonych na ławeczce dla „zwolnionych z w.f.”.  Można też rozważać jazdę konno z osobą towarzyszącą, która przygotuje również trasę przez otwarte przestrzenie, na których nie będą zagrażać np. gałęzie.

Podsumowując te rozważania o wskazaniach i przeciwskazaniach do sportów u osób słabowidzących lub niewidzących chciałabym zachęcić do szukania różnych rodzajów aktywności i różnych sposobów dopasowania ich do mozliwości osoby z problemami wzrokowymi. Często będzie się to wiązało z koniecznością znalezienia osoby towarzyszącej. Zanim ostatecznie zdecydujemy się na jakiś rodzaj sportu koniecznie trzeba skonsultować swój pomysł z okulistą, który zna nasze schorzenie. Możemy oczekiwać, że doradzi nam uwzgledmniając aktualny stan oczu.

Schorzenia, które wymagają szczególnej ostrożności to zagrazające odwarstwienie siatkówki (wymienione wcześniej oraz przebyta retinopatia wcześniaków, która nie zawsze zagraża odwarstwieniem siatkówki, ale zawsze wymaga wnikliwej kontroli siatkówki.), podwichnięcie soczewki, jaskra, choroby oka przebiegające z rozwojem nieprawidłowych naczyń krwionośnych (np.cukrzycowa retinopatia proliferacyjna).

Jednocześnie chciałabym podkreślić, że niektóre schorzenia siatkówki zagrażające odwarstwieniem moą być zabezpieczane laseroterapią, na tyle, aby umożliwić bezpieczne funkcjonowanie w codziennym życiu.

Wydaje się, że pływanie jest najbezpieczniejszym sportem, umożliwiającym dużą swobodę ruchów i pozwalającym na nawet duży wysiłek fizyczny nie obciążający oczu.

Pływanie czy jazda na nartach z pewnością dadzą więcej  radości naszym dzieciom niż „specjalna rehabilitacja”.

 
Menu
Strona główna
Per linguas mundi ad laborem
Osoba z uszkodzeniem wzroku
Uczeń niepełnosprawny w szkole
Informacje dla studentów niepełnosprawnych
Nowe technologie - wyposażenie dla ucznia i studenta
Pokój nauczycielski
Informacje dla wykładowców
Czytelnia
Adaptacja podręczników
Poradnik dla rodziców
Aktualności
Ważne linki
Kontakt
Biuro ds. Osób Niepełnosprawnych
Pokaz slajdów
© 2017 Portal Ośrodka Adaptacji Materiałów Dydaktycznych